Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanı Murat Eminoğlu, Bağlar'ın Geleceği Çalıştayı'nda yaptığı sunumda, kent genelinde 1. dereceden afet riski taşıyan alanları sıralayarak Eski Bağlar'ın en acil dönüşüm ihtiyacı duyan bölge olduğunu belirtti.
Tarihsel Gelişim ve Planlama Süreçleri
Bağlar Belediyesi tarafından düzenlenen "Afet, Kentsel Dönüşüm ve Göç Perspektifinden Eski Bağlar'ın Geleceği Çalıştayı"nın birinci oturumunda konuşan Eminoğlu, "Diyarbakır ölçeğinden genel bakış" başlıklı sunumunda kentin tarihsel gelişimine dikkat çekti. Eminoğlu, Diyarbakır'ın imar süreçlerini tarihsel çerçevede değerlendirerek, 1930'lardan bugüne planlama deneyimlerinin kentsel gelişime etkilerini anlattı.
Plansız Yapılaşmanın Etkileri
Kentte 1950'lerden itibaren hızla artan göçle birlikte plansız yapılaşmanın yaşandığını vurgulayan Eminoğlu, Bağlar Bölgesi'nin 1960'lı yıllardan itibaren denetimsiz ve hisseli parseller üzerinde geliştiğini ifade etti. Eminoğlu, "Ulaşım aksları dışında, ambulans ve itfaiye araçlarının girmekte zorlandığı dar sokaklarda çok katlı konut bölgeleri oluşmuştur. Bu bölge 2. derecede deprem bölgesinde yer almasından dolayı risk teşkil etmektedir" dedi.
Yapıların Mevcut Durumu
Eminoğlu, alandaki yapıların dayanıklılık açısından güvensiz olduğunu, fiziksel olarak yetersiz ve sağlıksız bulunduğunu belirtti. Yapıların tamamına yakınının ekonomik ömürlerini tamamladığını ve can ile mal güvenliği açısından ciddi risk oluşturduğunu kaydetti.
Bölgenin Demografik ve Sosyal Yapısı
"Eski Bağlar, bugün 11 mahallesi, 259 bin nüfusu, 12 bin 746 yapısı ve 77 bin bağımsız bölümüyle kentin en yoğun ve en sorunlu bölgesidir" diyen Eminoğlu, Bağlar'ın statik dayanımını yitirmiş yapılaşma sorunlarının yanı sıra sosyal ve teknik altyapı eksikliği, nüfus yoğunluğu ve sosyo-ekonomik problemler nedeniyle risk taşıdığını vurguladı.
İmar Planları ve Dönüşüm Çalışmaları
Eminoğlu, Bağlar Bölgesi'nde kentsel dönüşüm süreçlerine yön vermek amacıyla 2008 yılında onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı'nın dönüşüm projelerine olanak sağlayacak plan kararları ve ilkelere zemin hazırlamayı hedeflediğini söyledi. Bu planın ardından bölgedeki kentsel gelişim ihtiyaçları doğrultusunda, 2021-2023 yılları arasında üç etap halinde hem 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı hem de 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planları'nın yeniden hazırlanarak yürürlüğe girdiğini açıkladı.
Dönüşüm Sürecindeki Zorluklar
Eminoğlu, Kaynartepe Mahallesi kentsel dönüşüm alanı örneği üzerinden sürecin önündeki yapısal, hukuki ve sosyolojik zorlukları paylaştı. Mülkiyetin çok hisseli yapısı, uzlaşma süreçlerindeki tıkanıklıklar ve kira-bedelsiz ikamet eden hanelerin durumu gibi başlıkların dönüşüm sürecini zorlaştırdığını belirtti.
Vatandaş Katılımının Önemi
Eminoğlu, Eski Bağlar'ın geleceğini planlarken vatandaşların katılımı, sosyal destek mekanizmaları ve güven ilişkisinin teknik planlar kadar önemli olduğunu kaydetti.
Afet Riskli Alanlar ve Hedefler
Eminoğlu, Diyarbakır'ın afet riski altındaki sekiz öncelikli alanından birinin Eski Bağlar olduğunu hatırlatarak, kent genelinde zemin özellikleri, yapıların teknik yeterliliği, imar ve ruhsat durumları gibi ölçütler dikkate alınarak yaşam kalitesini artırmaya yönelik iyileştirme gereksinimi bulunan alanların belirlendiğini ifade etti. Eminoğlu, "Söz konusu alanlarda güvenli, sağlıklı ve yaşanabilir çevrelerin oluşturulması, hem mevcut fiziksel koşulların hem de sosyal ihtiyaçların bütüncül bir yaklaşımla ele alınması temel hedeflerimiz arasındadır" dedi.
Akademik Katkılar
Çalıştayın oturumunda, Mimar ve Koruma Uzmanı Doç. Dr. T. Gül Köksal, "Kentsel dönüşüm yerine kentsel iyileştirme; Ana akım planlama yerine başka bir kentleşme: Bağlar" başlıklı sunum yaptı. Dicle Üniversitesi'nden Doç. Dr. Mehmet Emin Öncü, "Bağlar ilçesinde mevcut yapı stoğunun yapısal olarak değerlendirilmesi" konusunu ele aldı. Dicle Üniversitesi Ulaşım Anabilim Dalı Başkanı Dr. Beyhan İpekyüz ise "Bağlar ilçesinde dönüşüm öncesi hazırlık: Ulaşım" başlıklı sunum gerçekleştirdi.
